بۆ دەبێ شەڕی داعش رێگربێ لە دابینکردنی موچە

  English    -   Deutsch  -  kurdi   -    كوردی   -   فارسی                                                        

بۆ دەبێ شەڕی داعش رێگربێ لە دابینکردنی موچە پ‌د‌ف چاپکردن پۆستی ئەلیکترۆنی

د.محەمەد کیانی، بەرپرسی دەستەی سەرکردایەتی بەرەی دیموکڕاسی گەل

کاتێ باس لە هۆکار و چارەسەری هەر کێشەیێکی سیاسی، کۆمەڵایەتی یان ئابوری پەیوەنددار بە ژیانی جەماوەر و فەلسفەی سیستەمی دەسەڵاتداری دەکرێت لەو وڵاتەی ئێمە ، زۆر کەس هەیە دووبارە و سێبارە بیردەکەنەوە تا بە ڕای خۆیان دەربڕینێکی گونجاو گەڵاڵە دەکەن تا لە تۆمەتبارکردن بە نانیشتیمانی و نا دڵسۆزی و هەندێک جاریش ناپاکی و خیانەت بەرامبەر گەل و ووڵات بیانپارێزێت. لەم پنتەی جیهان هەموو دیبەیتێکی جدی بە ئامانجی رونکردنەوە و خستنە بەرپرسیاری ئیدیعائات و داواکاریە  نالۆژیکی و گوماناویەکانی سەرانی دەسەڵات، بەتایبەت ئەوانەی رەهەندی نەتەوەیی و سەربەخۆیی و ئاسایشیان هەیە، هەر زۆر بڤەنە و تەنها بۆ سەرۆکەکان هەیە قسە لەم بوارانەدا بکەن، ئەگەر بشزاندرێت بە مەبەستی گەوجاندن و هەڵخەڵەتاندنی جەماوەر پیادەدەکرێن. ئەو نا دڵسوزیانەی بە مەرامی چەواشەکاری دەکرێن هەردەم سوپایەك مشەخۆری نەزان و ناپاکی سەر بەدەسەڵات ئامادەکراون تا هەر گفتوگۆ و بیرواڕیەکی جدی بیانخاتە بەرباس و دیبەیتی قوڵ لەسەریان پێشبخرێت ئەوانە بە هێرشی میدیایی بۆش و بەتاڵی سوزداری گەوجێنەرانە دەیانەوێت خەڵک و ڕای گشتی لە تاریکی بهێلنەوە بۆ بەرگری کردن لە بۆسەکانیان. هەمان ستایلی مافیا جیهانیەکان لە کوردستان دووبارە دەبێتەوە بە جیاوازی ئەوەی مافیاکان خزمەتی خەڵکی ناوچەکانی خۆیان دەکەن بە مەرامی راکێشانی سۆزی دانیشتوان بەلای خۆیاندا، بەڵام دەسەڵاتدارانی ئێمە ئەم تۆزقالە شەهامەتەی مافیا جیهانیەکانیشان نییە و دەیانەوێت ئەو یەك تۆزقال سوراییەی بن پەلکە شفتیەکەش بکڕێننەوە بەناوی حوکمداریەوە.

دەبێ بە بوێرانە و دڵسۆزانە لە دەسەڵات ببرسرێت بۆ ئەو هەموو قوربانیانە لە رێزەکانی پێشمەرگە دەکەوێت و شەهیدێکی زۆر دەدرێت. ئایا نەبوونی چەكە؟ نەبوونی مەشقکردنی پێویستە؟ یان نەبوونی ستراکتۆری گونجاوی زنجیرەی فەرامانداریێکی بەرپرسانەیە؟ ئەی کێ بەرپرسە و بۆ لێپرسینەوەی لەگەڵ ناکرێت؟ قوربانی دانی زۆر مانای نیشتمانپەروەری و دڵسۆزی نییە، بەتایبەت ئەگەر زیاد لە پێویست  بێت.

نەبێتە خۆ هەڵکێشان من ئەوێرم و بە ئاشکراش وتوومە ئەم دەسەڵاتە ناتوانێ قەیرانەکانی موچە و بوجە چارەسەر بکات چونکە گەندەڵی و بەرژەوەندی هەرە گەورەی ترۆپکەی سەرانی دەسەڵات هۆکاری ئەو قەیرانانەیە. دەست بردن بۆ چاککردنیان، یانی لێدانی بەرژەوەندی تایبەتی ئەو دەسەڵاتدارانە خۆیان. بۆیە ئەوە لەبیرکەن ئەوانە بتوانن چارەسەری ئەوقەیرانانە بکەن. رێگەکەی تری چارەسەری هەر توشی هەمان کۆسپی بەرژەوەندی دەسەڵاتداران دەبێتەوە و پەیرەو ناکرێت کە بریتیە لە پێکهاتن لەسەر چۆنیەتی رێکخستنەوەی پیشەسازی نەفت و گاز و هەناردەکردن و فرۆشتنی نەفت و هێنانەوەی داهاتەکانی بۆ بوجەی کوردستان یان عێراق و رێکخستنەوەی داهاتی گومرگ و داهاتە ناوخۆیەکانی حوکمەتی هەرێمە. کە ئەوانەش نەکرێت حوکمەتی ناوەند ناتوانێ پەیوەست بێت بە هیچ ئیلتیزاماتێکی مالی بەرامبەر بە هەرێم. حوکمەتی مەرکەزی لەم هەڵوێستەی، بە جیاواز لە ئیدیعاکانی پێشانی هەموو حیزبەکانی ناو حوکمەتە "بنکە فراوانەک"ە کارێکی مەسولانە دەکات.

پرسیارەکە لێرەدا ئەوە نییە بۆ ئەو حیزبانە وا خەمساردن بەرامبەر ئیش و ئازارەکانی گەل، پرسیارەکە ئەوەیە ئایا گەل چ کارێکی جدی دەکات بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی بژێو و ژیانیان؟ چ کارێکیان ئەنجامداوە بۆ چارەسەری قەیرانی ئابووری و موچە؟ ئایا بەو چەند خۆنیشاندانەی سەر شەقامەکانی سلێمانی و چەند قەزا و ناحیێکی تر پرسەکانیان چارەسەر دەبن؟ ئەم کردارانە لە خۆ خاڵی کردن لە چەند بارگەیێکی زیاد و دورستکردنی چەند قارەمانێك لە کاغەز و خزمەتکردنی بەرژەوەندی دەسەڵاتی گەندەڵ چی تر نین.

بە پێچەوانەی قسە باوەکانی ناو خەڵك و بەناو رۆشنبیرە گوێڕایەڵەکان بنچینەی هەموو نەخۆشیەکان پرسی سیاسین و پێویستیان بە چارەسەری سیاسی جدیش هەیە. شەڕی داعش و ئەم بەهانانە تەواو نابن، هەردەم بەڵگەی ئاماددە هەیە بۆ خۆ دزینەوە لە چارەسەری کێشە سیاسیە سەرەکیەکە کە هۆکارە بۆ چارەسەری قەیرانی موچە و باری ئابوری و کۆمەڵایەتی و سیاسی هەرێم. تا خەڵك جلەوی ژیانی خۆیان نەگرنە دەستیان دەبێ ئەوە لەبیر بکەن حیزبە دەسەڵاتدارەکان بە جدی سەیری داواکاری خەڵك بکەن و بیر لە گۆڕانکاری بکەنەوە.

لە کاتی ئێستادا لەوەتەی شەڕی داعش هاتوەتە پێش، ئایا سەرانی دەسەڵات و بنەماڵەکانیان تێوەگلانیان لە گەندەڵی کەمی کردووە یان زیاد؟ بێگومان وەک بۆ هەموومان دیارە ئەو شەڕەی داعش بەخێر گەڕاوەتەوە بۆ دەسەڵاتی گەندەڵ و بنەماڵە و دەستوپەیوەندەکانیان! وە هەروها ڕۆڵی کوڕانی بنەماڵە زۆر زیادی کردوە لە دەستبەسەرداگرتنی زەویوزاری دەوڵەت و موڵکی خەڵك و بازرگانی کردن بە نەفتی قاچاخ تا دەگاتە بازرگانی کردن لەگەڵ داعش. کەواتە، گەندەڵی و بازرگانی قاچاخی دەسەڵاتداران، تا دەگاتە بازرگانیکردن بە چەکیشەوە، پەکی نەکەوتوە، بۆ دەبێ ژیانی مەدەنیانەی دیموکراتی بوەستێندرێ و ئامرازە ئاشتیەکانی داواکاریە ڕەواکانی هاوڵاتیانی ئاسایی قەدەغە بکرێت.

بۆ دەبێ ئێمە جیاوازبین لە دەوڵەتانی وەك ئیسرائیل و ئەو دەوڵەتانەی لە شەڕابوونە بەڵام قەت بەهانەیان نەهێناوەتەوە بۆ تەعتیلکردنی دیموکراتیەت و پێشێلکردنی ئازادیە گشتیەکان؟ هیچ کاتێك هەڵبژاردنیان دوانەخستووە و بەریان لە جولەی کۆمەڵانی خەڵك نەگرتووە بە ئاراستەی چارەسەری داخوازیە ڕەواکانیان. دەبێ ئەو تەنزیرە گەوجێنەر و چەواشەکاریانەی بەناوی زەرورەت و شەڕی داعش و یەکڕیزی و دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ کۆتاییان پێبهێندرێت. ئەو گەندەڵیانەی سەرانی دەسەڵات و مناڵەکانیان بۆ دەبێ قبوڵ بکرێت و داوای ڕەوای جەماوەر دوابخرێت و کپ بکرێت بە بیانووی ئاسایشەوە؟ دەبێ بزاندرێ دەوڵەتی سەربەخۆ بە گەلی سەربەرز و پڕ کەرامەت و شانازیبەخۆکەرەوە دادەمەزرێت و ئەم دەوڵەتە بۆ هاووڵاتی سەربەرزە، نەك کۆیلەی حیزب و برسیکراو و بێ موچە تێشکێندراو. دەبێ بزانن زیاد بوونی نایەکسانی دەبێتە هۆی زیاتر ناسەقمگیری و ڕەخساندنی هەل بۆ بڵاوبوونەوەی جەمسەرگیری و توندڕەوی؟

لە هەر گۆمەڵگەیەك دەسەڵاتداران بە شێوازی تۆتالیتاری دەسەڵاتی ئۆلگارکی بسەپێنن جەماوەر خۆی بەرپرسیار دەبێ لە ژیانی خۆی. هەڵبژاردە لەبەردەم خۆیەتی، ئایا گوێڕایەڵبوونی ئەو دەسەڵاتدارانە هەڵدەبژێرێ کە هۆکاری نەهامەتیەکانی خەڵکن؟ ئەمەش بێچارەیی و نائومێدی و بەردەوامی قەیرانەکان بەرهەم دەهێنێت. وە یا رێگەچارەی جدی هەڵدەبژێرێت و بەرەنگاری هوکارە سیاسیەکانی گەندەڵی و قەیرانەکان دەبێتەوە بە ئامانجی بەرهەم هێنانی چارەسەری بنەڕەتەیی.

FPPK

12.11.2016